Moderne Devotie in Dordrecht

Locatie: aan de stadsmuur tussen de Steegoversloot en de Nieuwstraat

Patroon: Sint Agnes, vrouwenklooster

Stichting: 1326

Kapittel van Neuss: Het klooster sloot zicht hier bij aan in 1426

Het was het achtste klooster dat zich aansloot bij het Kapittel van Windesheim in 1430

Opheffing: 1572

Bouwresten: geen

Bron: Tabellarium Chronologicum Windeshemense van R. Th. M. van Dijk en A. J. Hendrikman

--------------------------------------------------

Onderstaand artikel is gecopieerd van:

http://www.augustijnen.nl/C87-Dordrecht.html 

Tekst: Herman A. van Duinen

 

Het voormalige augustijnenklooster in Dordrecht

 

Op 9 april 1256 riep paus Alexander IV in zijn bul Licet Ecclesiae Catholicae de eenwording uit van alle erkende eremietengroepen. Bij deze fusie, bekend als de Magna Unio (Grote Unie), werden de verschillende groeperingen eremieten officieel verenigd tot de Ordo Eremitarum Sancti Augustini. Al spoedig na deze fusie werden ook in de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden augustijnenkloosters gesticht, onder meer in Mechelen (1242), Brugge (1250), Ieper (1263), Dordrecht (1275), Middelburg (1292) en Gent (1296). Vóór 1572, het jaar waarin het Dordtse klooster werd opgeheven, bevonden zich in de Nederlanden zestien augustijnenkloosters.

 

Ontstaan en uitbreiding van het klooster

 

Het Dordtse augustijnenklooster werd gesticht op grondgebied, geschonken door graaf Floris V. Over de kloostergebouwen uit de dertiende en veertiende eeuw is weinig bekend. Het klooster zal de gebruikelijke indeling hebben gehad: een kruisgang waar omheen de voor de kloosterbewoning nodige ruimten waren gebouwd. Vanuit de kruisgang was ook de eenbeukige kerk bereikbaar.

  

Tussen 1425 en 1450 vond een verbouwing van het klooster en een uitbreiding van de kerk met een zijbeuk plaats. Kort na de voltooiing van de kerk werden tegen de zijmuur van de zijbeuk vier kapellen gebouwd. De uitbreiding van de kloosterkerk was noodzakelijk vanwege de grote belangstelling van de Dordtenaren voor de prediking van de augustijnen.

 

Aanzien

 

 Het aanzien van het klooster blijkt ook uit de vele bezittingen en inkomsten die het ontving en in het vidimeren door de prior. De prior had veel invloed in het stedelijk leven. Aan hem was vaak de zorg voor de stedelijke privilegiën toevertrouwd.

 

Het belang van het Dordtse klooster bleek tevens uit het uitgestrekte termijngebied waar ze mochten prediken, biecht horen en giften inzamelen. De termijngebieden werden tussen de kloosters van eenzelfde orde nauwkeurig afgebakend. Aan de steden waar de Dordtse augustijnen een termijnhuis hadden, valt ongeveer op te maken hoe groot dit gebied was. Dordrecht had, voor zover was na te gaan, een termijnhuis in de volgende steden: ’s-Hertogenbosch, Breda, Brielle, Heenvliet, Delft, Den Haag, Gouda, Tiel, Zaltbommel, Utrecht, Hoorn en Kampen. Verder wordt van hun aanwezigheid als biechtvader ook melding gemaakt van het bekende benedictinessenklooster van Rijnsburg bij Leiden.

 

      In ordesverband was het Dordtse klooster het grootste en belangrijkste van het tegenwoordige Nederland. Het klooster is verschillende malen aangewezen als de verzamelplaats van de kapittelvaders voor het houden van het provinciale kapittel van de Keulse Provincie, waaronder ook het Dordtse klooster viel.

 

Intellectuele vorming

 

Het klooster was tevens een provinciaal studiehuis, zoals blijkt uit de benoemingen van diverse lectoren en magisters in de theologie. Wanneer studenten op bevredigende wijze een driejarige cursus aan een Studium logicale hadden voltooid, dan zetten zij, indien mogelijk, de opleiding voort met een driejarige cursus philosophiae naturalis in hetzelfde klooster óf anders in een ander convent. Uit vermeldingen van onder meer ‘broeder lector Jan Bartoudsoon den lesemeester van den Augustinen tordrecht’ en ‘Guileilmum Borremans lectorum Dordracensem’, valt op te maken dar er in Dordrecht een opleiding moet zijn geweest voor bovengenoemde studies.

 

      Na het beëindigen van de filosofische studies werden begaafde studenten in de gelegenheid gesteld hun studie in het buitenland te vervolgen om de titel van magister of lector te behalen. Ook vanuit het Dordtse augustijnenklooster vertrokken studen­ten voor deze studies naar het buitenland, hoewel er een voorbeeld is van een Dordtse augustijn die toestemming kreeg de graad van lector te behalen in het eigen klooster. Diverse afgestudeerden keerden als lector of als magister terug in het Dordtse klooster.

 

Invloedrijke Dordtse augustijnen

 

Jacob Lisse, uit een aanzienlijke Dordtse familie, was prior van 1428-1429 en 1432-1441. In oktober 1440 nam hij deel aan een kerkvergadering in Bazel, waar een conflict moest worden opgelost over de benoeming van een Utrechtse bisschop, het Utrechts Schisma. In 1441 werd Lisse door paus Felix V benoemd tot bisschop van Tripolis. Hij stierf 9 april 1443 en werd begraven in de Dordtse kloosterkerk.

 

- Een andere Dordtse augustijn was Adrianus van Appeltern. 20 februari 1502 werd hij benoemd tot wijbisschop en enkele maanden later tot bisschop van Sebaste. Hij moet in 1507 zijn overleden.

 

Hendrik van Zutphen 1489-1534 prior - reformator - martelaar- Een van de bekendste Dordtse augustijnen is prior Hendrik van Zutphen (1489-1524). Van 1508 tot 1514 studeerde hij in Wittenberg. In dat laatste jaar werd hij benoemd tot subprior van het augustijnenklooster in Keulen. In 1516 volgde zijn benoeming tot prior in Dordrecht. Onder dwang van keizer Karel V en de Dordtse magistraat was het klooster overgegaan tot de Congregatie van Saksen. Van Zutphen reformeerde het klooster tot de strenge kloosterregels van de Congregatie. 
      Eind 1519 besloot hij de studie theologie af te ronden bij onder meer dr. Maarten Luther te Wit­tenberg. Na het behalen van zijn licentiaat theologie in het voorjaar van 1522 werd hij enkele maanden later prior te Antwerpen. Vanwege zijn Lutherse pre­diking werd hij 29 september 1522 gevangen genomen, maar wist te ontvluchten naar Bremen. Hier nam Van Zutphen de reformatie ter hand, waardoor hij wordt beschouwd als ‘reformator van Bremen’. In november 1524 vertrok hij als predi­kant naar Meldorf, maar werd 9 december gevangen genomen en 10 december op gruwelijke wijze in het plaatsje Heide, nabij Meldorf, om het leven gebracht.

 

- De laatste Dordtse prior was Jan Crabbe (1540-1598). Aan de universiteit van Leuven had hij theologie gestudeerd. In 1571 werd hij benoemd tot prior, maar werd vanwege de keuze van Dordrecht voor het calvinisme op 25 juni 1572 gevangen gezet en vijftien maanden later op advies van Prins Willem van Oranje uit zijn gevangenschap ontslagen. Van 1579 tot 1589 was Crabbe prior in Leuven en tevens provinciaal. In 1589 stichtte hij in Brussel een augustijnenklooster. Hij overleed 13 oktober 1598.

 

Het cruciale jaar 1572

 

In 1572 vond een grote omwenteling plaats. In de jaren zestig van de zestiende eeuw kwamen de Nederlanden in opstand tegen het Spaanse gezag. Dit mondde in 1572 uit in de erkenning van Prins Willem van Oranje als de wettige stadhouder en de overgang van veel steden tot het calvinisme.

 


        Van 19 tot en met 23 juli 1572 vond in de refter van het augustijnenklooster een vergadering plaats die de geschiedenis is ingegaan als de Eerste Vrije Statenvergadering. Op de vergadering werd Willem van Oranje erkend en in ere hersteld als stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht. Een belangrijk besluit dat werd genomen, betrof de vrije uitoefening van godsdienst voor zoe wel der gereformeerde als der roemssche religie.

 

        Van dit besluit kwam in de praktijk weinig terecht; Roomse, Lutherse en Doperse inwoners zouden voorlopig in het geheim samen moeten komen in zogenaamde schuilkerken. De kloosterkerk werd zondag 27 juli 1572 in gebruik genomen door de gereformeerden en kwam er een einde aan 300 jaar kloostergeschiedenis.

 

       Uit onderzoek naar de geschiedenis van de zestien in de middeleeuwen gestichte kloosters in de Nederlanden bleek, dat alleen van het voormalige Dordtse klooster nog grote delen behouden zijn, waaronder de middeleeuwse kloosterkerk, het pandhof, de refter met de voorraadkelders, het dormitorium en de kloostertuin.

 

       De overige middeleeuwse augustijnenkloosters zijn in de zestiende eeuw óf tijdens de Franse Revolutie omstreeks 1796 verwoest. Het klooster in Gent, herbouwd in de zeventiende eeuw in een klassieke renaissance stijl, is tot op vandaag in goede staat bewaard en wordt nog steeds door augustijnen bewoond.

 

Erfgoed

 

De grote historische waarde van het voormalige augustijnenklooster maken het complex tot een van de belangrijkste monumenten van de stad. De gemeente Dordrecht heeft plannen ontwikkeld om in zes zalen van het complex thema’s uit de Dordtse geschiedenis te presenteren. Als alles volgens plan verloopt, zal de uitvoering van de bouw en inrichting plaats vinden tussen eind 2012 en begin 2015.

 

Tekst: Herman A. van Duinen
Literatuur
• Bovenstaande tekst is een samenvatting van het boek : Een augustijnenklooster van aanzien, conventus sancti augustini dordracencis, 1275-1572 Historische Vereniging Oud-Dordrecht, 2011. ISBN 978-90-812135-6-1
• Augustijnenkerk en klooster Het Hof Dordrecht: zeven eeuwen in woord en beeld / Herman A. van Duinen. Stichting Behoud Augustijnenkerk Dordrecht. 2005. 
• Hendrik van Zutphen (1489-1524): prior - reformator - martelaar / H.A. van Duinen. Blassekijn, 2004. - ISBN: 90-77234-09-8

 -----------------------------------------------------------------------------------------------

Persbericht actuele moderne devotie 12-12-2016

Meest vertaalde boek ter wereld als eerste in Dordrecht vertaald.

Actuele Moderne Devoten bezoeken Dordrecht

Dinsdag 13 december 2016 bezoeken twee Actuele Moderne Devoten uit Zwolle Dordrecht. Beide steden zijn door de Moderne Devotie al vanaf de 14e eeuw met elkaar verbonden. Het klooster Eemstein zal je kunnen typeren als het allereerste Moderne Devotie klooster in Nederland. Op het landgoed Eemstein werd het in 1382 officieel door de bisschop erkend. Met drie andere kloosters vormden zij later de eerste Moderne Devotie congregatie van Windesheim.

Het meest vertaalde boek ter wereld van een schrijver, de Imitatione Christi, van Thomas a Kempis uit Zwolle werd in Dordrecht/Zwijndrecht voor het eerst vertaald uit het Latijn in het Middelnederlands door de Moderne Devoot Godevard van den Briele. Dat gebeurde in 1428, Godevard was van het klooster Eemstein(dan ondertussen verhuisd naar Kijfhoek).

Het programma van de Actuele Moderne Devoten ziet er als volgt uit. Om 12.00 uur zijn ze bij het Dolhuis(het oude Cellebroedersklooster) waar Thomas a Kempis de nieuwste vertaling overhandigd. Thomas heeft als eerste een pleidooi gehouden voor Dolhuizen en staat daarmee aan de wieg van de GGZ Nederland.

Vervolgens vertrekken de devoten voor een tocht langs Moderne Devotie plekken in het centrum van Dordrecht zoals Marienborn, Sint Agnesklooster, Sint Maria Magdalena, Cellezustersklooster Bethlehem en de Bagijnen.

Om 14.00 uur is er een gesprek met kerken uit Dordrecht in Vila August, tenslotte overhandigt Thomas a Kempis de Imitatione Christi aan medewerkers van de gemeente en het Dordrechts Museum. Dit gebeurt om 15.30 uur bij het museum zelf.

Samengevat blijkt Dordrecht een echte Moderne Devotie stad te zijn, met invloed tot op de dag van vandaag. De locaties van de Moderne Devotie in Dordrecht zijn 12/12 aan alle betrokken partijen toegezonden.

U wordt van harte uitgenodigd om bij een ontmoetingsmoment met Thomas aanwezig te zijn. Meer info ; Mink de Vries 06-28987955

--------------------------------------------------

Zie ook wikipedia:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Augustijnenklooster_(Dordrecht)

De kloostertuin, zie

https://cms.dordrecht.nl/inwoners/natuur-en-milieu/natuur-in-de-stad/kloostertuin

 

--------------------------------------------------------------------------------------------

Moderne Devotie in andere Nederlandse plaatsen:

http://thomasakempiszwolle.nl/cms/index.php/thomas-a-kempis/moderne-devotie/226-2015-md-plaatsen.html

 

Contact

 

Secretariaat: 

Zuiderpad  31
8355 CC Giethoorn
Tel: 0521 36 24 52

Email: stuur een e-mail naar het secretariaat 

Rekeningnummer:
NL09INGB0002445713  t.n.v. Stichting Thomas a Kempis, Zwolle

De Stichting Thomas a Kempis is in het bezit van een ANBI-verklaring.

citaat 4 tak

Moderne Devotie

is NEDERLANDS IMMATERIEEL  ERFGOED 

Nieuwe boeken  
september 2019 
 

Meditaties bij de Navolging van Christus

aaa med

 
 
 
 
 
 
 
 
zie:

Nieuw boek van Jacques Koekkoek met moderne bewerking van:

Meditaties bij de Navolging van Christus

door Thomas a Kempis

met teksten uit zijn overige werk

zie:https://www.thomasakempiszwolle.nl/cms/index.php/over/literatuur/738-2019-sept-lieteratuur.html 

 

oktober 2018
 
 
 
De laat-middeleeuwse Moderne Devotie (veertiende-vijftiende eeuw) staat equivalent aan vernieuwing van het geestelijk leven in de Lage Landen aan de vooravond van de Reformatie en aan de drie latere ontwikkelingen die daaruit zijn voortgekomen: het protestantisme, het humanisme en de zestiende-eeuwse binnenkerkelijke hervorming binnen de Rooms-Katholieke Kerk.
 
 
 
december 2018
 

Bij KokBoekencentrum is de Dialoog met novicen1 van Thomas Kempis uitgekomen, vertaald en ingeleid door Frank de Roo. Het is de eerste keer dat een Nederlandse vertaling van dit werk verschijnt.

 

Prof. dr. Frits van Oostrom en de  Moderne Devotie  

25 jaar jublileum St.Thak cor 003

Frits van Oostrum en Mariska  van Beusichem

foto Bert Pierik

Prof. dr. Frits van Oostrom pleit met betrekking tot de Moderne Devotie voor een tot de verbeelding sprekend onderzoeksproject, met Europese uitstraling. En nog meer is hij voor plaatsing van de Moderne Devotie op de  de lijst van Nederlands Immaterieel Erfgoed


Voor zijn lezing en zijn stevige conclusies (blz. 12)  Klik hier

(afbeelding Rana Berends)

 

 

Citaat van Thomas a Kempis:

Probeer geduldig andermans gebreken te verdragen; je bent zelf ook niet volmaakt, en anderen moeten met jouw tekortkomingen leven.

 

Thomas a Kempis video Windesheim Honours College

 https://youtu.be/PkVBGpM4c30

 

Navolging van Christus als luister boek:

https://librivox.org/de-navolging-van-christus-by-thomas-a-kempis/

 

 

Op de weg naar de eregalerij van het Rijksmuseum met o.a. de
Nachtwacht van Rembrandt, het Melkmeisje en Gezicht op Delft van
Vermeer, is een glas-in-loodraam waarop Thomas a Kempis is
afgebeeld. In het voorportaal van de eregalerij staat hij prominent
naast Plato in gebrandschilderd glas. Zijn boekje ‘De Imitatio’ houd hij
geopend in zijn rechterhand, met zijn linkerhand wijst hij naar boven.

 

 

 

Glossy 'THOMAS'

Thomas rood

Ter ere van het 25-jarig jubileum heeft de stichting een glossy uitgebracht, getiteld 'THOMAS'.

Verkrijgbaar in de boekhandel en bijv. bij BOL.COM.

Lees hier meer over Glossy THOMAS

Moderne Devotie, trefzekerheid ten opzichte van het gewone, juistheid in ons oordelen en correctheid in ons gedrag

(uit teksten van Emile Gemmeke, 0.Carm.)

Kempen

In Kempen werd Thomas a Kempis geboren.

Kempen ligt in Duitsland net over de grens bij Venlo.

Een aantal organisaties houdt het gedachtegoed van Thomas daar levendig.

 

Thomas Verein

De Thomas Vereniging beoogt de spirituele wijsheid, die eeuwenlang werd gewaardeerd, als immaterieel erfgoed te bewaren. Ze willen mensen kennis laten maken met het werk en ook met het leven van Thomas a Kempis, omdat ze daarin heel heilzame dingen voor ons hele leven in herkennen.

Ze willen u uitnodigen en nieuwsgierig maken naar een mystieke spiritualiteit die niet alleen talloze mensen over de hele wereld eeuwenlang heeft gevormd, maar die zelfs vandaag nog steeds ons innerlijke en uiterlijke leven kan verdiepen en vervullen!

https://www.thomas-verein.de

 

Thomas Stiftung Kiefer

In haar testament van 15 oktober 1966, en naar de wens van haar overleden echtgenoot, heeft Christine Kiefer de  stichting opgericht, waarin delen van haar fortuin zouden moeten vloeien.

Het doel van de stichting:

Bouw en onderhoud van een herdenkingsplaats voor Thomas a Kempis in Kempen.

Bevordering van onderzoek naar het leven en werk van Thomas a Kempis en de verspreiding van zijn werk.

Implementatie en promotie van evenementen gerelateerd aan het levenswerk van Thomas a Kempis.

Steun voor het behoud van de traditionele jaarlijkse St. Maarten tocht door de schoolkinderen uit Kempen.

https://www.thomas-stiftung-kiefer.de

 

Thomas Archiv

Oprichting en doelstelling.

Het archief werd in 1987 opgericht door drie sponsors, de Propsteipfarre St. Mariae Geburt, de stad Kempen en de Thomas Foundation Heinrich en Christine Kiefer als een civielrechtelijke onderneming.

Sinds 1989 heeft het een plek op de begane grond van het Kramermuseum in Kempen (Kulturforum Franziskanerkloster).

Het ziet zichzelf als een documentatie- en onderzoekscentrum voor het leven, werk en invloed van de in Kempen geboren Thomas a Kempis (Thomas Hemerken von Kempen (1379/80 - 1471)), een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de moderne Devotie (Devotio Moderna).

Op het gebied van van service:

Het is een contactpunt over het leven en werk van Thomas a Kempis

Op het gebied van onderzoek:

Het tracht het onderzoek naar het leven en werk van Thomas von Kempen te bevorden.

Op het gebied van public relation:

Het presenteert haar verzameling werken in de vorm van tentoonstellingen en andere projecten.

https://www.thomas-archiv.de