Moderne Devotie in Arnhem

Lezing volksuniversiteit:

Thomas a Kempis en de Moderne Devotie

Cursuscode: CUL080

De Moderne Devotie was een religieuze vernieuwingsbeweging in de 14e en 15e eeuw, waarvan Geert Grote (1340-1384) de grondlegger was. In de 14e eeuw bevond de katholieke kerk zich in een crisis. De geestelijkheid was meer uit op aanzien en macht, dan dat men zich bekommerde om het zielenheil van de gelovigen. In dit klimaat van moreel verval van de kerk predikte Geert Grote een terugkeer naar het geloof van de eerste christenen. Hij stond een persoonlijk, innerlijk doorleefd geloof voor en niet het slaafs navolgen van de bloedeloos geworden voorschriften en rituelen van de kerk. Er ontstonden lekengemeenschappen van vrome, alleenstaande mannen en vrouwen die bekend stonden als de Broeders en Zusters van het Gemene (= gemeenschappelijke) Leven.
De Moderne Devotie heeft vele geschriften voortgebracht, waarvan ‘De Navolging van Christus’ van Thomas a Kempis veruit het belangrijkste is. Het werk wordt beschouwd als het meest verspreide werk in de christelijke wereld na de bijbel. Thomas a Kempis schreef dit werk in het St. Agnietenklooster, nabij Zwolle, waar hij het grootste deel van zijn leven heeft doorgebracht. Ook nu doet de invloed van de Moderne Devotie zich nog gelden.

 
Meer informatie: 
  • Deze activiteit is gepland, u kunt zich inschrijven.
  • Op dinsdag 26 januari 2016 van 20:00 uur tot 22:00 uur
  • 1 lezing van 2 uur
  • Prijs: € 15,00
  • Docent: Dhr. J. (Jacques) Koekkoek
  • ------------------------------------------------------------------------------------------------
  • Historie Moderne Devotie van 1 locatie in Arnhem:
  • Overzicht

    Naam: Mariëndaal / Mariënborn
    Ligging/Adres: Landgoed Mariëndaal, Arnhem
    Kloosterorde: Augustijnen, Moderne Devotie van Geert Grote (Congregatie van Windesheim)
    Stichting in Arnhem: 1392 
    Einde van het klooster: 1586-1587; sloop van het kloostergebouw


    Stenen Tafel Mariendaal Een kloostergrafzerk als stenen tafel op de kruising Middellaan en Tafellaan.

    Geschiedenis

    Ten westen van de stad Arnhem slijpt al sinds de ijstijden een beek een dal van de stuwwal uit. Deze beek werd en wordt Slijpbeek (Sliepbeek), Klingelbeek (‘cling’= heuvel) of Mariëndaalbeek genoemd. In het dal bevinden zich meer kleinere beken die vanuit verschillende bronnen en sprengkoppen (uitgegraven verzamelplek van grondwater) beginnen.
    In een hoger gelegen deel van dat dal, in de onmiddellijke nabijheid van de sprengkop van de beek, stelde een aanzienlijke Arnhemse burger - Wijnand van Arnhem - in 1392 grond ter beschikking om een klooster te stichten. Het klooster kreeg, naar de ligging bij de bronnen en beken, de naam ‘Domus Fontis Beatae Mariae’, ‘Het huis bij de bron van de Heilige Maria’. Deze lange naam werd in het dagelijks gebruik Fonteijne-klooster (fonteijn=bron), Mariënborn (born=bron) en later Mariëndaal. 

  • Wijnand van Arnhem had van de Gelderse Hertog Willem van Gulik en de bisschop van Utrecht, Floris van Wevelinchoven,toestemming gekregen om het klooster te vormen naar het voorbeeld van het beroemde klooster te Windesheim, even ten zuiden van Zwolle. Daar leefden Geert Grote en zijn volgelingen volgens de regels van de ‘Augustijner orde der Reguliere kanunniken’. Eén van die volgelingen, de Arnhemse burger Arent van Gruythuijzen, ondersteunde Wijnand van Arnhem bij de stichting van het nieuwe Augustijnerklooster bij Arnhem. enkele geestelijken, waaronder Meester Floris Radewijns, Willem van Gronde en Jan van Brinkrink, kwamen uit Windesheim over om voor de inrichting van het klooster te zorgen.

  • De bouwmeesters waren Hendrik Wildo uit 's-Hertogenbosch en Hendrik Wilsen uit Kampen. De eerste rector van het klooster was Johannes van Kempen, de broer van de beroemde Thomas à Kempis. De eerste prior (bestuurder) was Arnold van Kalkar.

  • Het klooster maakte een geheel uit met het klooster te Windesheim en werd “de oudste dochter van Windesheim" genoemd. De kleding van de kloosterlingen bestond uit een wit overkleed met daarboven een zwarte kap. De bewoners van het klooster hielden zich vooral bezig met landbouw en wetenschap. Beroemd was de schrijf- en boekenzaal, het scriptorium, van het klooster. Het klooster had een eigen kerkhof. Daar werd o.a. Mechteld van Gelre (overleden 1381) begraven. Een brand in 1496 verwoestte vrijwel het gehele kloostercomplex (kloostergebouw, kloosterkerk en bijgebouwen), dat in de jaren daarvoor juist flink was uitgebreid. 

  • Het grondbezit van het klooster groeide sterk. Aangrenzende gebieden van o.a. de huidige delen Hoog Erf en Lichtenbeek gingen tot het kloosterbezit horen. Ook had het klooster landerijen in de uiterwaarden bij Oosterbeek en bij Warnsborn. De rijkdom van het klooster groeide verder door het beheer van vier watermolens langs de beek, waaronder waterkorenmolen ‘De Hes’ in de buurschap Clingelbeek. De broeders hielden verder drie schaapkudden. Voor het behandelen van de wol beschikte het klooster over een volmolen (vollen = vervilten door voortdurend aanstampen in kuipen met urine en boter). 

  • De groeiende rijkdom van het klooster stond in contrast met de oorspronkelijke doelstellingen van de kloostergemeenschap. Klaagde een kloosterling in het begin nog dat ‘De gasten en de varkens hebben het hier beter dan de mensen’, in de 16de eeuw is er sprake van uitspattingen. In 1557 wordt de gelofte van kuisheid geschonden en moet de kloosteroverste de hulp inroepen van Het Hof van Gelre om de overtreder uit het klooster te laten verwijderen. In 1569 werden drie kloosterlingen wegens gebrek aan tucht in de gevangenis van de Janspoort in Arnhem opgesloten. De kritiek die de Moderne Devotie had op de rijkdom en macht van de katholieke kerk kreeg rond 1520 een nieuwe dimensie met de ideeën van Maarten Luther. Hervormde predikers vanuit Duitsland vonden dan ook onderdak in het klooster Mariëndaal. De kloosterlingen zelf bleven trouw aan Rome en de paus. In 1578 ging Arnhem over tot het Hervormde geloof. Alle katholieke instellingen in de stad werden in snel tempo ontmanteld en dat verliep niet altijd even zachtzinnig. Om de verdere overgang in goede banen te leiden, besloot het Arnhemse stadsbestuur op 1 februari 1580 om alle kloostergebouwen rondom de stad zelf te slopen om ‘onordent-liche affbreken ende devasteren’ te voorkomen. Daarop verzocht het plaatsvervangend hoofd (procurator) van Mariëndaal aan de stedelijke overheid om de sloop van zijn gebouw nuttig aan te wenden. Hij wilde voorkomen dat ‘hoeren en boeven’ met het gebouw en de inventaris aan de haal gingen. Aldus geschiedde en werden de stenen van het kloostercomplex gebruikt om de lanen in het landgoed te verharden. Het grootste deel van de stenen werd gebruikt bij de (her)bouw van diverse bouwwerken, vooral de poorten en muren van de vestingwerken, in Arnhem. Het klooster werd in 1580 verlaten, waarna vanaf 1586 de totale sloop plaatsvond. 

  • De kloostergronden en de buitenbezittingen werden door de Gedeputeerden van het Kwartier van Veluwe, waaronder Arnhem en Mariëndaal vielen, in beslag genomen en verkocht.

  • --------------------------------------------------
  • Moderne Devotie in andere Nederlandse plaatsen:

    http://thomasakempiszwolle.nl/cms/index.php/thomas-a-kempis/moderne-devotie/226-2015-md-plaatsen.html

Contact

 

Secretariaat: 

Zuiderpad  31
8355 CC Giethoorn
Tel: 0521 36 24 52

Email: stuur een e-mail naar het secretariaat 

Rekeningnummer:
NL09INGB0002445713  t.n.v. Stichting Thomas a Kempis, Zwolle

De Stichting Thomas a Kempis is in het bezit van een ANBI-verklaring.

citaat 4 tak

Moderne Devotie

is NEDERLANDS IMMATERIEEL  ERFGOED 

Nieuwe boeken  
september 2019 
 

Meditaties bij de Navolging van Christus

aaa med

 
 
 
 
 
 
 
 
zie:

Nieuw boek van Jacques Koekkoek met moderne bewerking van:

Meditaties bij de Navolging van Christus

door Thomas a Kempis

met teksten uit zijn overige werk

zie:https://www.thomasakempiszwolle.nl/cms/index.php/over/literatuur/738-2019-sept-lieteratuur.html 

 

oktober 2018
 
 
 
De laat-middeleeuwse Moderne Devotie (veertiende-vijftiende eeuw) staat equivalent aan vernieuwing van het geestelijk leven in de Lage Landen aan de vooravond van de Reformatie en aan de drie latere ontwikkelingen die daaruit zijn voortgekomen: het protestantisme, het humanisme en de zestiende-eeuwse binnenkerkelijke hervorming binnen de Rooms-Katholieke Kerk.
 
 
 
december 2018
 

Bij KokBoekencentrum is de Dialoog met novicen1 van Thomas Kempis uitgekomen, vertaald en ingeleid door Frank de Roo. Het is de eerste keer dat een Nederlandse vertaling van dit werk verschijnt.

 

Prof. dr. Frits van Oostrom en de  Moderne Devotie  

25 jaar jublileum St.Thak cor 003

Frits van Oostrum en Mariska  van Beusichem

foto Bert Pierik

Prof. dr. Frits van Oostrom pleit met betrekking tot de Moderne Devotie voor een tot de verbeelding sprekend onderzoeksproject, met Europese uitstraling. En nog meer is hij voor plaatsing van de Moderne Devotie op de  de lijst van Nederlands Immaterieel Erfgoed


Voor zijn lezing en zijn stevige conclusies (blz. 12)  Klik hier

(afbeelding Rana Berends)

 

 

Citaat van Thomas a Kempis:

Probeer geduldig andermans gebreken te verdragen; je bent zelf ook niet volmaakt, en anderen moeten met jouw tekortkomingen leven.

 

Thomas a Kempis video Windesheim Honours College

 https://youtu.be/PkVBGpM4c30

 

Navolging van Christus als luister boek:

https://librivox.org/de-navolging-van-christus-by-thomas-a-kempis/

 

 

Op de weg naar de eregalerij van het Rijksmuseum met o.a. de
Nachtwacht van Rembrandt, het Melkmeisje en Gezicht op Delft van
Vermeer, is een glas-in-loodraam waarop Thomas a Kempis is
afgebeeld. In het voorportaal van de eregalerij staat hij prominent
naast Plato in gebrandschilderd glas. Zijn boekje ‘De Imitatio’ houd hij
geopend in zijn rechterhand, met zijn linkerhand wijst hij naar boven.

 

 

 

Glossy 'THOMAS'

Thomas rood

Ter ere van het 25-jarig jubileum heeft de stichting een glossy uitgebracht, getiteld 'THOMAS'.

Verkrijgbaar in de boekhandel en bijv. bij BOL.COM.

Lees hier meer over Glossy THOMAS

Moderne Devotie, trefzekerheid ten opzichte van het gewone, juistheid in ons oordelen en correctheid in ons gedrag

(uit teksten van Emile Gemmeke, 0.Carm.)

RAPIARIUM

 

1994 Rapiarium nr 20 allerlaatste

Bijna 20 jaar oud, maar nog net zo actueel

als de 'Navolging'.

Zie rubriek Thomas >> Literatuur